Chelsi va Strasbur hamkorligi: moliyaviy fokuslar yoki qonuniy bitimlar?
Chelsi va Strasbur o'rtasidagi transferlar va moliyaviy operatsiyalar qanchalik qonuniy? Klublar o'rtasidagi bitimlar tahlili.
Chelsi va Strasbur o'rtasidagi mustahkam do'stlikka uch yil bo'ldi. BlueCo konsorsiumi 2022-yil yozida avval London klubini sotib oldi, 12 oy o'tgach esa aktivlar qatoriga fransuz jamoasini qo'shdi. Klublar o'zaro o'nlab bitimlar (22 ta transfer) amalga oshirdi. Ayrim o'tishlar juda shubhali ko'rinadi.
Xo'sh, bu bitimlar moliyaviy jihatdan nima berdi?
● APL va UEFA moliyaviy talablari klublarga daromadidan sezilarli darajada ko'p mablag' sarflashga ruxsat bermaydi. Ham zararlar limiti, ham tarkibga oid talablar (jamoa qiymati koeffitsiyenti) mavjud.
● Bunday sharoitda transfer dabdabasi qandaydir yo'l bilan kompensatsiya qilinishi kerak. Moliyaviy fokuslardan biri – bog'liq klublar bilan bitimlar. Bu kerak bo'lmagan o'yinchilarni kerakli narxda sotish, boshqa klubdan bufer sifatida foydalanish va ijaralar hisobiga maoshlar fondini bo'shatish imkonini beradi.
● Chelsi'ning Strasbur bilan o'nta ijara shartnomasi hisobiga maoshlardan qilgan iqtisodi amerikalik egalar davrida o'n million funtga baholanmoqda. Ammo o'zaro transferlar yanada qiziqroq.
● Gap shundaki, sotib olingan o'yinchi transferi summasi dastlabki shartnoma muddati davomida taqsimlanadi, biroq besh yildan oshmaydi (aytgancha, 2023-yil yozida muddat aynan Chelsi'ning shartnomaviy fokuslari tufayli cheklangan edi). Masalan, Matis Amugu'ning Sent-Etyendan 12 million funtga transferi Chelsi tomonidan yiliga 2,4 million funt sifatida hisobga olinadi (12 million funt / 5 yil). Bu bo'lib to'lashga o'xshaydi.
● Yana bir muhim ko'rsatkich – balans qiymati. O'yinchi uchun buxgalteriya bo'yicha qancha qolgani. Bu ko'rsatkich qayta sotishda muhim, chunki u bitimning umumiy summasidan ayirib tashlanadi va faqat farq buxgalteriya daromadiga yoziladi. Shunday qilib, Amugu yarim yildan keyin Strasburga o'sha 12 million funtga o'tkazildi, ammo Chelsi balansida allaqachon 10,8 million funt qolgan edi (1,2 million funt amortizatsiya qilingan). Londonliklar sof buxgalteriya foydasi sifatida aynan shu 1,2 million funtni yozishdi. Bunda yillik xarajatlardan keraksiz aktivning yillik maoshi va amortizatsiyasi (Amuguda – 2,4 million funt) butunlay chiqib ketadi.
● Ha, bunday bitimlar UEFA va APLning adolatli narx borasidagi nazorati ostida, ammo bozor narxida ham foyda bor.
● Agar Ishe Syemuels-Smit bilan bog'liq transfer tushunmovchiligini hisobga olmasak, Chelsi'ning do'stona transferlari buxgalteriyasi quyidagicha ko'rinadi:
Lateral Diegu Moreyra 2024-yil yozida Strasbur safiga 7 million funt evaziga qo'shildi. Bu Chelsi'ning sof foydasi – o'yinchi bir yil avval Benfikadan tekinga olingan edi.
2023-yilda Santosdan 12 million funtga sotib olingan ko'p azob chekkan forvard Deyvid Vashingtonni bu yozda Strasburga o'sha narxga o'tkazishdi. Naqd pul bo'yicha nolga chiqishdi, ammo buxgalteriya bo'yicha 7,2 million funt foyda ko'rishdi (balansda atigi 4,8 million funt qolgan edi).
Himoyachi Ben Chiluell balansda 8 million funt qoldiq bilan tekinga qo'yib yuborildi. Ammo bu minus yillik maosh va amortizatsiyadagi iqtisod bilan qoplandi – jami 9,4 million funt. Hisobot bo'yicha – ancha foydali.
Faqat yarim himoyachi Omari Kelliman bo'yicha bitim zararli ko'rinadi, uni Aston Villadan 19 million funtga sotib olishgan, ikki yildan keyin esa Strasburga atigi 5 million funtga berishgan. Qog'ozda – 6,4 million funt zarar (balansda 7,6 million funt qolgan edi). Ammo bu yerda Kellimanni Aston Villa bilan bo'lgan shubhali sxemalar doirasida oshirilgan narxda (Transfermarkt bahosi sotib olish vaqtida 1 million funtdan kam edi) olinganini qavs ichida qoldiramiz.
● Ammo bog'liq klublar bilan bitimlar regulyatorlar va sport jamoatchiligining e'tibori tufayli tobora kamroq foydali ekani aniq.
● Masalan, argentinalik yarim himoyachi Valentin Barkoni Strasbur yozda 8 million funtga sotib olgan, bir yil o'tib esa Chelsi fransuzlarga 35 million funt to'lagan. Ammo bu yerda ham ortiqcha xavotirlanmaslik kerak: londonliklar Fransiyada ochilgan o'yinchini raqobatsiz, maqbul narxda olishdi va pul baribir klub konsorsiumida qoldi. Bunda summa besh yilga taqsimlanadi – ya'ni yiliga 7 million funt.
🤔 Chelsi moliyaviy qoidalarni chetlab o'tish uchun klub-satellitdan juda keng ko'lamda foydalanmoqda deb bo'lmaydi, ammo nuqtaviy moliyaviy va transfer masalalari ancha tezkor hal qilinmoqda.
