Manchester City moliyaviy qoidalarni buzganlikda ayblanmoqda

APL «Man Siti» uni to'qqiz yil davomida aldab kelgan deb hisoblaydi: soxta homiylik va imidj shartnomalari, moliyaviy qoidalarni chetlab o'tish uchun murabbiyga yashirin to'lovlar.

Qancha pul shayxlar tomonidan chetlab o'tilgan bo'lishi mumkin? Raqamlar qoidabuzarlik ko'lamini tushunishga yordam beradi.

● O'yinchilarning imidj huquqlari – qariyb £57m

APL klublari o'z o'yinchilariga ularning qiyofasidan klub reklamasida va marketingda foydalanish huquqi uchun o'zlari pul to'laydilar – bu odatiy xarajatlar moddasi. «Siti» buni qanday yo'q qilish va shu bilan birga undan pul ishlash yo'lini o'ylab topdi.

2013-yil bahorida klub «Etihad» manzilida Manchester City Football Club (Image Rights) Ltd sho'ba korxonasini yaratdi, unga klub yetakchi o'yinchilarning imidj huquqlarini £24.5m ga sotdi. Xuddi shu kuni «sho'ba» kompaniyaning o'zi britaniyalik moliyachi Devid Roulendning Fordham Sports Management kompaniyasiga sotildi. Natijada klub hisobotiga daromad yozildi, o'yinchilarga imidj huquqlari uchun esa endi Fordham pul to'lashi kerak edi. Buxgalteriya yengillashdi, bo'shagan mablag'larni esa moliyaviy cheklovlarga moslashgan holda maoshlar va transferlarga sarflash mumkin edi.

Fordham uchun bitim daromad yo'qligi sababli hech qanday ma'noga ega emas edi. Sehr «Siti»ning 2013-yil aprel oyidagi ichki taqdimotida ochiladi: «Abu-Dabi har mavsum oxirida Fordham taqchilligini qoplash majburiyatini oladi».

Shunday ham bo'ldi. 2013-yil iyun oyidayoq shayxlar vositachi kompaniyaga £8m o'tkazishdi, sentyabrda esa yilning ikkinchi yarmi uchun yana £10.7m. Der Spiegel ma'lumotlariga ko'ra, Fordham xarajatlarini (o'rtacha yiliga £11m atrofida) allaqachon tanish bo'lgan ADUG fondi yopgan. Qizig'i shundaki, 2017-yil yoziga kelib Fordham'da atigi ikki kishi ishlagan, zararlar esa £74.6m ni tashkil etgan.

Jami: £24.5m (huquqlarni sotishdan tushgan daromad) + £33m (uch mavsumdagi yashirin xarajatlar) = £57.5m.

● Manchinining ikkinchi maoshi va u ishdan bo'shatilgandan keyingi «bo'shliq»ni qoplash – qariyb £17m

2009-yil dekabr oyida Roberto Manchini bir kunda ikkita shartnoma imzoladi: birinchisi – «Man Siti» bilan bosh murabbiy lavozimiga (bazaviy maosh – £1.45m), ikkinchisi – Abu-Dabining «Al-Jazira» klubi bilan «maslahatchi» lavozimiga (yiliga £1.75m). Ya'ni, italiyalik «maslahatchi» sifatida APLdagi bosh murabbiylikdan ko'ra ko'proq pul ishlagan. Bunda u «Al-Jazira»da yiliga to'rt kun ishlashi kerak edi. Muhim (lekin ajablanarli bo'lmagan) aniqlik – BAA klubi ham shayx Mansurga tegishli.

Manchinining italyan kompaniyasi hisob-fakturalarni taqdim etgan, «Siti» esa pullarni ADUG'ga o'tkazgan, u esa ularni «Al-Jazira»ga yo'llagan.

«Biz pullarni ADUG'ga o'tkazishimiz kerak, ADUG esa keyin ularni «Al-Jazira»ga topshiradi», – deb yozgan «Siti» xodimi 2011-yil sentyabrida.

Manchini boshqa sxemada ham ishtirok etgan – tovon puli to'lash bilan. 2013-yil may oyida italiyalikni ishdan bo'shatishdi (Angliya Kubogi finalidagi mag'lubiyatdan ikki kun o'tib), «Siti»da esa £9.9m miqdorida moliyaviy teshik paydo bo'ldi. Uni keyinchalik yopishdi. UEFAga chiroyli ko'rsatkichlarni taqdim etish uchun klub shunchaki debitni chizib qo'ydi.

Jami: £7m (to'rt mavsum uchun «Al-Jazira»dagi maosh) + £9.9m (tovon pulini qoplash) = £16.9m.

Natijada «Siti» yashirincha £282.4m o'tkazgan.

● Shubhasiz, bu taxminiy hisob-kitoblar. Qolaversa, kamaytirilgan tomonga – faqatgina sizib chiqqan ma'lumotlarda ko'ringanlari.

Bu ko'pmi yoki kam?

● Bu shayxlar davridagi dastlabki ikki to'liq mavsumning barcha transferlari (£285m).

● Bu 2011/12-yilgi mavsumda klubning yillik daromadidan (£231m) ko'proq, o'shanda «Siti» shayxlar davridagi ilk APL chempionligini qo'lga kiritgan edi.

● Bu APLda uch mavsum uchun ruxsat etilgan zararlardan (£105m) taxminan ikki yarim baravar ko'p.

● Hatto Abu-Dabidan kiritilgan mablag'lar yordamida ham «Siti» shayxlar davridagi dastlabki to'qqiz mavsumda (2008/2009-yilgi mavsumdan boshlab) taxminan £450m ga ziyon ko'rgan, shundan £197.5m faqat 2010/11-yilgi mavsumda (o'sha paytda – ingliz futboli rekordi). Shayxlar davridagi ilk foydani klub faqat 2014/15-yilgi mavsumda ko'rsatgan: £10.7m. Agar hisobotlardan noaniq Yaqin Sharq pullari olib tashlansa, real ziyon £730m dan oshadi.

● Bunday raqamlar bilan «Siti» hech qanday tekshiruvdan o'ta olmasdi – na APL, na UEFA.

🤔 APLdagi ko'pchilik limitga moslashish uchun har bir funtni sanab o'tirgan bir paytda, «Siti» shunchaki havodan daromad qo'shib, xarajatlarni eritib yuborgan. Titullar – bu nafaqat murabbiylar va o'yinchilarning daholigi. Bu shuningdek, hech kim bilmasligi kerak bo'lgan qariyb £300m dir.