#FIFA — yangiliklari

FIFA 2027-yilgi ayollar o‘rtasidagi Jahon chempionatining qit’alararo pley-off bosqichi dastlabki raundiga qur’a tashlash marosimi sanasini e’lon qildi.

Qur’a 20-avgust kuni Shveysariyaning Tsyurix shahrida o‘tkaziladi. Marosim mahalliy vaqt bilan soat 14:00, Toshkent vaqti bilan esa 17:00 da boshlanadi.

Dastlabki bosqichda O‘zbekiston, Papua-Yangi Gvineya, Ekvador, Janubiy Afrika, Gana va Xitoy Taypeyi terma jamoalari ishtirok etadi. Ular qur’a natijasiga ko‘ra ikki guruhga ajratiladi.

Reglamentga ko‘ra, bir konfederatsiya vakillari ushbu bosqichda o‘zaro to‘qnash kelmaydi. Shu sababli O‘zbekiston Xitoy Taypeyiga qarshi bir guruhdan joy olmaydi. Demak, vakillarimiz qolgan to‘rtta ehtimoliy raqib — Papua-Yangi Gvineya, Ekvador, Janubiy Afrika va Gana terma jamoalaridan uchtasi bilan bir guruhga tushadi.

Mazkur bosqich 2027-yil Braziliyada bo‘lib o‘tadigan ayollar o‘rtasidagi Jahon chempionati yo‘llanmasi uchun kurashning muhim qismi hisoblanadi.

FIFA tashkilot va uning prezidentiga nisbatan kuchayib borayotgan tanqidlar fonida ularni zaiflashtirishga qaratilgan «muvofiqlashtirilgan urinishlar» mavjudligini ma'lum qildi.

Janni Infantino so'nggi haftalarda xususiy investitsiyalarni jalb qilish g'oyasi, shuningdek, Britaniyaning The Telegraph nashrida unga qarshi e'lon qilingan ayblovlar tufayli bosim ostida qoldi.

FIFA ayrim bayonotlarni asossiz va mutlaqo yolg'on deb atadi hamda tashkilot rahbariyatining kelajagi faqat nizom va demokratik tartib-qoidalar doirasida hal qilinishi kerakligini ta'kidladi.

⚽️ Infantino Jahon chempionati ulushlarini xususiy investorlarga sotishni rejalashtirmoqda. Bu qanday amalga oshishi mumkin?

The Times xabariga ko'ra, FIFA erkaklar va ayollar o'rtasidagi asosiy turnirlar, xususan, Jahon chempionati va Klublar o'rtasidagi jahon chempionatini boshqaradigan kompaniya tuzmoqchi. FIFA investitsion guruhni Joshua Kushner (Donald Trampning kuyovi Jared Kushnerning ukasi) tomonidan asos solingan Thrive Capital kompaniyasi boshqarishi kutilayotganini tasdiqladi.

Bu yuridik jihatdan qanchalik imkonli?

● FIFA Shveytsariyada notijorat assotsiatsiya (Verein) sifatida ro'yxatdan o'tgan, ya'ni uning aksiyalari yoki egalari yo'q. Shveytsariya qonunchiligi bunday tashkilotlarga pul ishlashni taqiqlamaydi, faqat foydani a'zolar (211 ta milliy federatsiya) o'rtasida taqsimlashni man etadi. Mablag'lar rasman futbol rivojiga qayta investitsiya qilinishi kerak.

● Asosiy yuridik hiyla shundaki, FIFA o'zini sotmayapti. U 20 milliard dollarga baholanayotgan FIFA Forward Enterprise (FFE) nomli alohida tijorat tuzilmasini yaratmoqchi. Tashqi investorlar (shu jumladan Kushnerning Thrive Capital kompaniyasi) 4,2 milliard dollar sarmoya evaziga ozchilik ulushini oladi. FIFA esa futbolni tartibga solish, turnirlarga qo'yish, taqvim va sport qarorlari ustidan mutlaq vakolatni saqlab qolishini da'vo qilmoqda.

● Qizig'i shundaki, UEFA Infantinoning bu niyatini qoralab chiqdi. Biroq Yevropada o'n yildan ortiq vaqt davomida shunga o'xshash sxema mavjud: 2017 yildan buyon yevrokuboklarning tijorat huquqlari Yevropa klublari assotsiatsiyasi (ECA) bilan qo'shma korxona bo'lgan UC3 kompaniyasiga tegishli. Bunda UEFA notijorat tashkilot bo'lib qolmoqda. Ammo FIFAning yangi rejasi ancha keng ko'lamli va tajovuzkorroq: nazorat qilinadigan tuzilma hamda ulushlarni to'g'ridan-to'g'ri tashqi investorlarga sotish.

● Agar FIFA a'zolari bitimni ma'qullasa, har bir assotsiatsiya bir martalik to'lov sifatida 20 million dollargacha mablag' oladi. Bu jihat yuridik tomondan eng zaif nuqta hisoblanadi, chunki bu notijorat tashkilot a'zolariga foyda taqsimlashdek ko'rinadi. Bunday konstruksiya Shveytsariya qonunlari bo'yicha qanchalik tekshiruvdan o'tishi noma'lum.

● Asosiy yuridik xavf – manfaatlar to'qnashuvi va monopoliyaga qarshi qonunchilik. 2023 yil dekabrida Yevropa Ittifoqi sudi Superliga ishi bo'yicha FIFA va UEFAni dominant mavqeni suiiste'mol qilishda ayblagan edi. Agar FIFA turnir tijoratidagi ulushini xususiy investorlarga sotsa, lekin shu bilan birga barcha tartibga solish vakolatlarini saqlab qolsa, bu manfaatlar to'qnashuvi mantiqiga to'g'ri keladi.

● Nihoyat, protsessual muammolar ham bor: FIFA Kongressi (211 federatsiya) ma'qullashi va ustavga o'zgartirishlar kiritilishi kerak. UEFA allaqachon bu rejani futbol boshqaruv organlari o'tmasligi kerak bo'lgan chiziq deb atab, qarshilik ko'rsatmoqda.

🤔 Shveytsariya qonunchiligida bunday hiylaga to'g'ridan-to'g'ri taqiq yo'q. FIFA notijorat tashkilot maqomini tijorat sho''ba korxonasi orqali chiroyli tarzda chetlab o'tmoqda. Ammo bu yerda muammo maqomda emas, balki kapitalni taqsimlash, FIFAning tartibga solish monopoliyasi, Infantinoning siyosiy manfaatlari va Tramp atrofidagilar bilan aloqalarda. Aynan shu yerda kelajakdagi sud va regulyatorlik nizolarining asosiy xavflari yotibdi.

"Kristal Pelas" futbolchilari jahon chempionatida ishtirok etgani uchun FIFA'dan 2,4 million yevro miqdorida kompensatsiya oldi. 💶

Bu barcha klublar orasida 7-ko'rsatkich hisoblanadi! "Burgutlar" "Real Madrid", "Manchester Yunayted" va "Milan" kabi klublardan ko'proq daromad qilishdi. 👏

Rasman: 2030-yilgi jahon chempionatida 64 ta terma jamoa ishtirok etadi. FIFA turnir ishtirokchilari sonini ketma-ket ikkinchi marta kengaytirmoqda.

Bu ma'lumotni CONMEBOL prezidenti Alexandro Dominges tasdiqladi.

2027-yilgi FIFA ayollar o‘rtasidagi Jahon chempionati qit’alararo pley-off turnirining dastlabki bosqichiga qur’a tashlash marosimi bo‘lib o‘tdi.

Unga ko'ra O'zbekiston ayollar terma jamoasi saralashning ushbu bosqichida quyidagi jamoalar bilan o'yin o'tkazadi:

O'zbekiston - Papua Yangi Gvineya
O'zbekiston - Gana
O'zbekiston - Janubiy Afrika Respublikasi

Ma'lumot uchun, Jahon chempionati saralashining ushbu bosqichi noyabr-dekabr oylarida markazlashgan holda tashkil etiladi.

Ertaga, 20-avgust kuni 2027-yilgi FIFA ayollar o‘rtasidagi Jahon chempionati qit’alararo pley-off turnirining dastlabki bosqichiga qur’a tashlash marosimi bo‘lib o‘tadi.

Dastlabki bosqich 2026-yilning noyabr–dekabr oylarida markazlashtirilgan bitta manzilda tashkil etiladi. Unda quyidagi 6 ta terma jamoa ishtirok etadi:

O‘zbekiston
Xitoy Taypeyi
Papua-Yangi Gvineya
Ekvador
Janubiy Afrika
Gana

Ushbu bosqichning o‘tkazilish formati keyinroq tasdiqlanadi. Dastlabki bosqich yakuniga ko‘ra 2 ta terma jamoa final pley-off bosqichiga yo‘l oladi.

Hal qiluvchi pley-off bosqichi 2027-yil fevral oyida markazlashgan holda o‘tkaziladi. Unda dastlabki bosqichdan chiqqan ikki jamoaga CONCACAFdan 2 ta, CONMEBOL va UEFAdan bittadan terma jamoa qo‘shiladi.

Jami 6 ta terma jamoa qur’a orqali 3 ta yo‘nalishga taqsimlanadi. Har bir yo‘nalishda bittadan hal qiluvchi pley-off uchrashuvi o‘tkaziladi. Ushbu uchrashuvlarda g‘alaba qozongan 3 ta terma jamoa Braziliyada o‘tadigan 2027-yilgi FIFA ayollar o‘rtasidagi Jahon chempionati yo‘llanmasini qo‘lga kiritadi.

Qur’a jarayonida bir konfederatsiyaga mansub terma jamoalarning bir yo‘nalishga tushishiga yo‘l qo‘yilmaydi.

O‘zbekiston ayollar milliy terma jamoasi ham ertangi qur’a natijasida dastlabki pley-off bosqichidagi raqiblarini bilib oladi.

🚨 FIFA bosh operatsion direktori Kevin Lamurni ishdan bo'shatdi. Bu qaror u Janni Infantinoning Jahon chempionati huquqlarining bir qismini investorlarga sotish rejasini tanqid qilganidan so'ng qabul qilindi.

Sky Sports xabariga ko'ra, FIFAning eng yuqori martabali rahbarlaridan biri va Infantinoning uzoq yillik safdoshi bo'lgan Lamur avvalroq xodimlarni ushbu rejalar borasida «aldashganini» aytib o'tgan edi.

Bugun kechqurun FIFA uning tashkilotni tark etganini rasman tasdiqladi.

⚖️ FairSquare huquqni himoya qiluvchi tashkiloti FIFA boshqaruv, audit va me'yorlarga rioya etish qo'mitasiga murojaat yo'llab, amaldagi prezident Janni Infantinoni 2027-yil 18-mart kuni Marokashda bo'lib o'tadigan saylovlarda ishtirok etishdan chetlatishni talab qildi. Da'vogarlar shveysariyalik funksioner uchun hozirgi muddat prezidentlik lavozimidagi uchinchi muddat hisoblanishiga va bu reglament bo'yicha maksimal ko'rsatkich ekanligiga ishonchlari komil.

Bu qanday bo'lishi mumkin?

● 2016-yilda Infantino navbatdan tashqari kongressda iste'foga chiqqan Jozef Blatter o'rniga saylangan, keyinchalik (2019 va 2023-yillarda) ikki to'liq muddat ishlagan.

● FIFA ustavi cheklovni aniq belgilaydi: «hech bir shaxs prezident lavozimini uch muddatdan ortiq egallashi mumkin emas». Ushbu me'yor 2016-yil fevralida korrupsiya mojarolari va Blatterning ko'p yillik boshqaruviga javob sifatida keng ko'lamli islohotlar paketi doirasida qabul qilingan edi. Shunga o'xshash cheklovlar FIFA Kengashi a'zolari va sud organlariga ham tatbiq etildi.

● 2022-yil dekabrida, jahon chempionati finalidan ikki kun oldin, FIFA boshqaruv qo'mitasi hech qanday ochiq asoslarsiz va sabablarni oshkor qilmasdan, 2016–2019-yillar oralig'i Infantino uchun prezidentlik muddati hisoblanmasligi haqida qaror chiqardi, chunki u o'zidan oldingi rahbarning «uzilgan mandatini» yakunlagan edi. Bu qaror Infantinoga keyingi saylovlarda qatnashish yo'lini ochdi.

Muammo nimada?

● «Uch muddatdan ortiq emas» formulasi imperativ hisoblanadi va istisnolarni nazarda tutmaydi. FIFA ustavi «vakolat muddati» (term of office) atamasi bilan ishlaydi va uning davomiyligi yoki saylovlar qaysi kongressda (navbatdagi yoki navbatdan tashqari) o'tgani haqida hech qanday shartlar yo'q.

● Me'yorning ruhi va maqsadining buzilishi. Qoida aynan uzoq muddatli yakka hokimiyatni oldini olish uchun kiritilgan edi. Blatter presedenti aynan shu og'riqli nuqta bo'lgan. O'tab bo'lingan muddatni «hisoblamaslikka» imkon beruvchi kengaytirilgan talqin islohot ma'nosini to'g'ridan-to'g'ri yo'qqa chiqaradi.

● Shaffoflikning yo'qligi. 2022-yildagi qaror yopiq eshiklar ortida, ochiq eshituvlarsiz va asoslantiruvchi qismlarsiz qabul qilingan. Bu FIFA etika kodeksi talab qiladigan boshqaruvning asosiy prinsiplarini (good governance) buzadi.

● Huquqni suiiste'mol qilish xavfi. Agar to'liq bo'lmagan muddat hisobga olinmasa, Infantino (yoki har qanday kelajakdagi prezident) muddat tugashidan oldin navbatdan tashqari saylovlar tashkil etib, «hisoblagichni nolga tushirishi» mumkin. Bu har qanday cheklovlarni chetlab o'tish mexanizmini yaratadi.

Xulosalar

🤔 Me'yorning so'zma-so'z talqini va maqsadi nuqtai nazaridan FairSquare pozitsiyasi kuchli ko'rinadi – FIFA ustavi me'yori aniq yozilgan va muddatning minimal davomiyligi yoki kongress turi haqida shartlarni o'z ichiga olmaydi.

🤔 Ammo qaror FIFAning ichki organlari ixtiyorida, u yerda barcha (qog'ozda mustaqil bo'lsa ham) organlar qandaydir yo'l bilan Infantinoga bog'liq. FIFA prezidenti raislar nomzodini taklif qiladi, tarkib esa kongressda ro'yxat bo'yicha tasdiqlanadi. Hukmni Sport arbitraj sudida (CAS) bahsli qilish mumkin, ammo u yerda ustav nizolarini ko'rib chiqishda ishtirokchilar huquqlarini cheklovchi me'yorlarni cheklangan talqin qilish prinsipi ustuvor – agar me'yor aniq bo'lsa, u so'zma-so'z qo'llaniladi, mansabdor shaxs foydasiga kengaytirilgan talqin qilishga yo'l qo'yilmaydi.

🤔 Bu sport boshqaruvida formal me'yor va qonun ustuvorligi prinsiplari o'rtasidagi ziddiyatning klassik namunasidir. FIFA mustaqil ravishda uch muddat haqidagi qoidani o'rnatdi, keyin esa o'zi uni chetlab o'tish mexanizmini yaratdi. Infantinoni saylovlardan chetlatish uchun imkoniyatlar aniq mavjud.

⚽️ "Real Madrid" klubining rasmiy bayonoti:

"Real Madrid" FIFAning o'z musobaqalariga oid tijoriy huquqlarning bir qismini sotish taklifidan voz kechish qarorini yuqori baholaydi. Klubimiz buni futbol, uning institutlari va eng avvalo, sevimli sport turimizning millionlab muxlislari uchun xushxabar deb hisoblaydi.

"Real Madrid" UEFA, konfederatsiyalar va federatsiyalarga, shuningdek, ushbu loyihaga qat'iy va mas'uliyat bilan qarshi chiqqan barcha institutlarga minnatdorchilik bildiradi. Ularning birligi va burch tuyg'usi hal qiluvchi pallada futbolni himoya qildi.

Klublar milliy futbol va jahon chempionati poydevori hisoblanadi. Aynan ular milliy terma jamoalar uchun futbolchilarni kashf etadi, o'qitadi, rivojlantiradi va taqdim etadi, bu esa mazkur buyuk musobaqalarning o'tkazilishini ta'minlaydi.

"Real Madrid" musobaqalarning kelajakdagi tijoriy daromadlarini tegishli xarajatlar yoki tavakkalchiliklarni o'z zimmasiga olmasdan sotishga qaratilgan har qanday urinishlarga qat'iyan qarshi chiqadi. Aynan klublar bu xarajatlarni ko'taradi va futbolning kelajakdagi daromadlarini ularni yaratish mas'uliyatini olmasdan o'zlashtirishga qaratilgan har qanday tashabbus qabul qilinishi mumkin emas va hech qachon qayta ko'rib chiqilmasligi kerak.

Real Madrid FIFA'ning turnirlar, xususan, Jahon chempionati tijoriy huquqlarini qisman sotish taklifidan voz kechish qarorini olqishlaydi. Klubimiz buni futbol, uning institutlari va eng avvalo, millionlab muxlislarimiz uchun xushxabar deb hisoblaydi.

Real Madrid UEFA, konfederatsiyalar, federatsiyalar hamda ushbu loyihaga qat'iy va mas'uliyat bilan qarshi chiqqan barcha tashkilotlarga minnatdorchilik bildiradi. Ularning birligi va burch hissi futbolni hal qiluvchi pallada himoya qildi.

Klublar — xalqaro futbol va JCH poydevoridir. Aynan ular milliy terma jamoalar uchun futbolchilarni topadi, tarbiyalaydi va rivojlantiradi, bu esa yirik musobaqalarning o'tkazilishini ta'minlaydi.

Xalqaro futbol va JCH, birinchi navbatda, jamoatchilik qiziqishiga ega bo'lgan voqealardir. Ular millatlar, muxlislar va umuman jamiyatga tegishli meros hisoblanadi. Shu bois, biz ularga hech qachon tanlangan shaxslar manfaati yo'lida savdo qilinadigan oddiy moliyaviy aktivlar sifatida qaralmasligi kerak deb hisoblaymiz.

Real Madrid kelgusidagi turnirlardan tushadigan tijoriy daromadlarni, ular bilan bog'liq xarajatlar va tavakkalchiliklarni o'z zimmasiga olmasdan sotishga qaratilgan har qanday urinishlarga keskin qarshi.

Aynan klublar ushbu xarajatlar va tavakkalchiliklarni o'z bo'yniga oladi. Futbol daromadlarini mas'uliyatni zimmasiga olmasdan o'zlashtirishga qaratilgan har qanday tashabbus nomaqbuldir va u hech qachon ko'rib chiqilmasligi kerak.

Bu Real Madrid milliy darajada doimiy amal qilib kelayotgan tamoyildir. Klubimiz La Liga'ning 50 yil davomida klublar daromadlarining bir qismini CVC xususiy fondi evaziga ajratish majburiyatini olgan operatsiyasiga qarshi chiqqan va unda ishtirok etmagan.

Barcha xarajat va tavakkalchiliklarni o'z zimmasiga olgan klublarga tegishli daromadlarni 50 yilga garovga qo'yish futbol na mamlakatimizda, na xalqaro maydonda takrorlamasligi kerak bo'lgan pretsedentni yaratadi.

UEFA Gianni Infantinoga qat'iy ultimatum qo'ydi – agar u o'z ixtiyori bilan ketmasa, FIFA rahbariga nisbatan ishonchsizlik votumini e'lon qilishga tayyor. Yevropaning barcha 55 ta assotsiatsiyasi ushbu tashabbusni qo'llab-quvvatlamoqda.

Buni amalga oshirish mumkinmi?

● FIFA ustavida «ishonchsizlik votumi» degan tushuncha yo'q – bu ko'proq siyosiy bosim uchun ishlatiladigan ibora.

● Shu bilan birga, prezidentni kongress orqali lavozimidan ozod etish mexanizmi mavjud. Biroq, tartib-qoida bo'yicha aniq ko'rsatmalar yo'q.

● Agar nomzod bitta bo'lsa, FIFA kongressi prezidentni umumiy ma'qullash yo'li bilan saylashi mumkin. Infantino 2023-yil mart oyida aynan shu tarzda saylangan edi.

● Agar nomzodlar ikki va undan ortiq bo'lsa, oddiy ko'pchilik ovoz yetarli bo'ladi.

👉 Demak, kongressda ishtirok etayotgan a'zolarning ko'pchiligi ovozi kifoya qiladi.

Nega 43 ta ovoz yetarli deyilmoqda?

● The Telegraph xabariga ko'ra, UEFA aynan shu miqdordagi ovoz bilan ishonchsizlik votumini boshlashi mumkin. Biroq bu biroz noto'g'ri talqin.

● Gap faqat navbatdan tashqari kongressni chaqirish mexanizmi haqida ketmoqda – buning uchun FIFAning 211 a'zosidan kamida beshdan bir qismining yozma roziligi kerak. Bu aynan o'sha 43 ta assotsiatsiya degani.

● Agar Yevropa assotsiatsiyalari FIFA kongressini chaqirishni talab qilsa, u uch oy ichida o'tkazilishi shart. Kun tartibi esa oldindan belgilanadi va o'zgartirilmaydi.

👉 Shunday ekan, UEFAning ovozlari faqat navbatdan tashqari kongressni chaqirishga yetadi, Infantinoni darhol lavozimidan chetlatishga emas.

Biroq chetlatishning muqobil yo'llari ham bor. Blatter aynan shunday ketkazilgandi

● Eng aniq yo'l – manfaatlar to'qnashuvi. Etika kodeksi lavozimdan shaxsiy manfaatlar yo'lida foydalanishni taqiqlaydi. Bu Infantinoning FIFA Forward Enterprise (FFE) yangi tijorat tuzilmasidagi komissar sifatidagi bo'lajak roli bilan bog'liq vaziyatga mos keladi.

● Bunday ssenariyda FIFAning mustaqil etika qo'mitasi tergov boshlash huquqiga ega – ya'ni nazariy jihatdan har qanday assotsiatsiya yoki konfederatsiya (masalan, UEFA) tekshiruvni boshlashi mumkin.

● Tergov yakunlari bo'yicha hisobot sud palatasiga yuboriladi, u esa dalillarni baholab, qaror qabul qiladi – hatto diskvalifikatsiya (ban)gacha. Shu bilan birga, vaqtinchalik cheklovlar ham joriy etilishi mumkin.

● Masalan, 2015-yil oktyabr oyida FIFAning sud organi Blatter va Platiniga nisbatan 90 kunlik vaqtinchalik taqiq joriy etgan edi.

👉 Agar Infantinoga nisbatan manfaatlar to'qnashuvi bo'yicha rasmiy etika tekshiruvi ochilsa, nazariy jihatdan tergov davrida uni lavozimidan vaqtinchalik chetlatish mumkin. Bu juda kuchli bosim vositasi.

🤔 Biroq FIFA sud organlarining mustaqilligi – juda mavhum tushuncha. Etika qo'mitasi a'zolarini FIFA suhbatdan o'tkazadi, FIFA tasdiqlaydi, FIFA maosh to'laydi va vakolatlarini yana FIFA uzaytiradi.

● 2017-yilda aynan Infantinoning taklifi bilan kengash etika qo'mitasining har ikki palatasi rahbarlarini qayta saylashga qo'ymadi. Ular Infantinoning xususiy samolyotlar uchun qilgan xarajatlari yuzasidan savollar berishgan edi.

● O'shanda tergov palatasiga kolumbiyalik Mariya Klaudiya Roxas rahbarlik qila boshlagan. O'tgan yili Roxas sud palatasi rahbari sifatida FIFAdan jami 215 ming dollar gonorar olgan. Hozirda tergovga ruandalik Martin Ngoga rahbarlik qilmoqda.

👉 Katta ehtimol bilan, bu borada Infantinoning ma'muriy zaxiralari yetarlicha.

Norozilar uchun zaxira varianti – 2027-yil mart oyidagi navbatdagi saylovlarda Infantinoni qayta saylamaslik. Biroq buning uchun UEFAga kutishga to'g'ri keladi.

FIFA prezidenti Janni Infantino FIFA Forward Enterprise loyihasidan rasman voz kechdi. Ushbu loyiha tashkilotning tijorat huquqlari va turnirlarini, shu jumladan Jahon chempionatini boshqarishda xususiy investorlarni jalb qilishni ko'zda tutgan edi.

UEFA, Osiyo va Shimoliy Amerika konfederatsiyalari, shuningdek, ko'plab milliy federatsiyalarning keskin tanqidlaridan so'ng, loyiha butunlay to'xtatildi.

Janni Infantino shunday dedi: Bizning maqsadimiz har doim bitta bo'lgan va shunday bo'lib qoladi — futbolni birlashtirish va rivojlantirish. Shu sababli, bu taklif amalga oshirilmaydi.

Endilikda FIFA rahbari jahon futbolini rivojlantirishning boshqa yo'llarini izlash uchun federatsiyalar va konfederatsiyalar bilan yangi maslahatlashuvlar o'tkazmoqchi.

Ko'rinishidan, bu safar futbol hamjamiyati o'z pozitsiyasini himoya qila oldi.

Osiyo futbol konfederatsiyasi (AFC) FIFAning jahon chempionatini himoya qilish borasidagi tashabbusida UEFA va CONCACAF bilan birdamlik bildirdi.

Kontekst: FIFA FIFA Forward Enterprise (FFE) kompaniyasini yaratishni rejalashtirmoqda. U FIFAning asosiy erkaklar va ayollar turnirlari — jahon chempionati hamda klublar o'rtasidagi jahon chempionatini boshqaradi. Ushbu kompaniyadagi ulushni xususiy investorlarga 4,2 milliard dollarga sotish ko'zda tutilgan. Gap Donald Trampning kuyovi Jared Kushnerning ukasi Joshua Kushnerga tegishli Thrive Capital kompaniyasi haqida bormoqda.

Avvalroq UEFA va CONCACAF bu g'oyaga qarshi ochiq fikr bildirgan edi, bugun ularga Osiyo futbol konfederatsiyasi ham qo'shildi.

AFC UEFA va CONCACAF bilan birdamligini izhor etadi hamda FIFAning asosiy musobaqalariga xususiy sarmoyalarni jalb qilish taklifi va FFE bo'yicha qaror qabul qilish jarayoni yuzasidan jiddiy xavotirda ekanligini bildiradi.

AFC «futbol olamida yuzaga kelgan misli ko'rilmagan kelishmovchiliklarni inobatga olgan holda», taklif etilayotgan model g'oyani ilgari surish uchun zarur bo'lgan konsensus va birlikka erisha olmasligiga ishonchi komil.

Shuningdek, FIFAga nisbatan protsessual e'tirozlar ham mavjud — boshqaruv, institutsional jarayonlar va mazmunli maslahatlashuvlarga oid asosiy savollar javobsiz qolmoqda.

Jahon futbolining tijoriy, sport va strategik kelajagiga ta'sir ko'rsatishi mumkin bo'lgan bunday muhim ko'lamdagi takliflar konfederatsiyalar, a'zo assotsiatsiyalar va hatto FIFAning o'z boshqaruv organlarini, jumladan FIFA Kengashini ham bexabar qoldiradigan jarayonlar doirasida qabul qilinmasligi kerak.

Shu munosabat bilan AFC FIFAga o'z boshqaruv va qaror qabul qilish tizimini zudlik bilan qayta ko'rib chiqishni tavsiya qilmoqda.

Kuchlar nisbatida bu nima beradi?

Bu FIFA kongressida ushbu masalalar bo'yicha qaror qabul qiladigan yana 46 ta ovoz degani.

Rasman — UEFA (55 ta ovoz) va CONCACAF (41 ta) assotsiatsiyalari bilan birgalikda FIFAning 211 a'zosidan 142 tasi qarshi chiqdi. Bu esa FIFAning har qanday qarorlari uchun to'siq bo'luvchi ko'pchilik ovoz hisoblanadi — ustavga o'zgartirish kiritishdan (2/3 ovoz) tortib, boshqa barcha masalalargacha (yarmidan ko'pi).

Amalda esa konfederatsiya pozitsiyasi har bir aniq federatsiyaning pozitsiyasiga teng emas. Masalan, CONCACAF tarkibiga AQSH assotsiatsiyasi kiradi, u amerikalik investorlarni jalb qilish tashabbusiga qarshi chiqishi dargumon. U yerda Puerto-Riko va Amerika Virjiniya orollari ham bor — bular Shtatlarning noinkorporatsiya qilingan hududlari. Osiyoda ham xuddi shunday maqomga Guam ega. Ustavga ko'ra, ularning ovozlari boshqalar bilan teng kuchga ega.

FIFA har bir assotsiatsiyani alohida ko'ndirishiga to'g'ri keladi. Infantinoning qo'lidagi asosiy argumentlardan biri — bu pul.

FIFA erkaklar va ayollar o'rtasidagi jahon chempionatlari hamda klublar o'rtasidagi jahon chempionatini boshqaradigan kompaniya tuzishni rejalashtirmoqda. FIFA tasdiqlashicha, investitsiya guruhiga Joshua Kushner tomonidan asos solingan Thrive Capital kompaniyasi rahbarlik qilishi kutilmoqda. Joshua Kushner Donald Trampning kuyovi Jared Kushnerning ukasi hisoblanadi.

UEFA ortidan Shimoliy va Markaziy Amerika hamda Karib havzasi futbol konfederatsiyasi (CONCACAF) assotsiatsiyalari Infantinoning rejalarini bir ovozdan rad etdi.

FIFA tarkibida 211 ta a'zo-assotsiatsiya mavjud bo'lib, har birining Kongressda bitta ovozi bor. UEFA 55 ta, CONCACAF esa 41 ta a'zoga ega. Agar ikkala blok birgalikda qarshi ovoz bersa, bu 211 ta ovozdan 96 tasini tashkil qiladi.

Bunday qarorlar navbatdagi yoki navbatdan tashqari kongresslarda hal qilinadi. Navbatdan tashqari kongress a'zolarning beshdan bir qismi (43 va undan ortiq assotsiatsiya) yozma talabi bilan chaqirilishi shart. Talab olinganidan keyin uch oy ichida kongress o'tkazilishi kerak.

Har bir assotsiatsiya kongressda bitta ovozga ega. Telekonferensiya, videokonferensiya yoki boshqa aloqa vositalari orqali ishtirok etish (pochta orqali emas) hozir bo'lishga tenglashtiriladi.

FIFA ustaviga o'zgartirish kiritish yoki assotsiatsiyani chetlatish hollaridan tashqari, qolgan masalalarda kvorum talab qilinmaydi. Ustav o'zgarganda kongress ovozlarining 2/3 qismi, qolgan hollarda esa qatnashayotganlarning oddiy ko'pchiligi (50 foizdan ortig'i) yetarli hisoblanadi.

To'ldirilmagan byulletenlar, manipulyatsiyaga uchragan ovozlar va ovoz berishdan tiyilganlar hisobga olinmaydi.

FIFAning navbatdagi kongressi 2027-yil mart oyiga rejalashtirilgan. Katta ehtimol bilan, tijorat masalasi bo'yicha qaror navbatdan tashqari kongressda ko'rib chiqiladi. Buning uchun avvalo 43 dan ortiq ovoz to'plash kerak.

Agar FIFA bu qarorni ustavga o'zgartirish sifatida malakalamoqchi bo'lsa, qatnashayotganlarning uchdan ikki qismi roziligi kerak bo'ladi. Agar oddiy tijorat qarori sifatida ko'rilsa, 50 foizdan ortig'i kifoya qiladi. UEFA va CONCACAF bu yig'ilishni boykot qilmasa, birinchi holatda 96 ta ovoz qarorni bloklash uchun yetarli bo'ladi. Ikkinchi holatda esa 106 va undan ortiq ovoz kerak. Shu sababli, boshqa konfederatsiyalarning munosabatini kutish lozim.

UEFA FIFA musobaqalarini boykot qilishini e'lon qildi. Bu qaror tashkilot Janni Infantino boshchiligidagi FIFAning musobaqalarni xususiy investorlarga sotish rejalaridan voz kechmaguniga qadar amal qiladi.

UEFA va 55 ta milliy assotsiatsiya o'z fikrida birlashgan. Biz FIFAning Jahon chempionati va boshqa musobaqalarini xususiy investorlarga sotish bo'yicha taklifini bir ovozdan va so'zsiz rad etamiz. Jahon chempionati investitsiya mahsuloti sifatida qaralishi mumkin emas. Bu futbolning eng buyuk sport meroslaridan biri. U avlodlar davomida o'yinchilar, milliy terma jamoalar va barcha qit'alardagi muxlislar tomonidan yaratilgan. Uning hech bir qismi xususiy investorlarga o'tkazib berilmasligi kerak. Jahon chempionati sotilmaydi.

Futbol uchun shunchalik muhim bo'lgan taklifning yashirincha ishlab chiqilishi va o'yinni boshqarish vakolatiga ega bo'lganlar bilan mazmunli maslahatlashuvlarsiz tasdiqlashga urinish yo'l qo'yilmas va mas'uliyatsiz holatdir. Bu shunchaki boshqaruvdagi chuqur xato emas, balki FIFAning jahon futboli posboni sifatidagi majburiyatlaridan voz kechishidir. Butun dunyo bo'ylab milliy futbol assotsiatsiyalariga endi ultimatum qo'yilmoqda: yo eng yirik futbol musobaqalarining qaytarib bo'lmaydigan darajada tortib olinishiga rozi bo'lish, yoki oqibatlariga chidash. Bu "demokratik qaror" emas, balki qo'rqitish orqali boshqaruv – jahon futbolini boshqarish ishonib topshirilgan tashkilotga yarashmaydigan majburlash aktidir. Ammo bizning noroziligimiz shunchaki protsessual normalarga rioya qilishdan ancha uzoqroqqa boradi. Tashqi investorlar FIFA musobaqalarida mulkiy ulush sotib olgan lahzadan boshlab, futbol abadiy o'zgaradi. Tijoriy manfaat doimiy majburiyatga aylanadi. Investorlarning kutishlari kundalik bosimga aylanadi.

Shu lahzadan e'tiboran xalqaro taqvimga, musobaqalar formatiga va futbol kelajagini belgilovchi har bir qaror o'yinga nima yaxshiligiga emas, balki aksiyadorlar manfaatiga nima yaxshi xizmat qilishiga qarab qabul qilinadi. Yevropaning pozitsiyasi aniq. Biz bu modelga hech qachon qonuniylik baxsh etmaymiz. Hech kim kelgusi avlod uchun ishonchli boshqaruvda saqlab turgan narsasini sotishga ma'naviy haqli emas. Bugungi muhokama yakunlariga ko'ra, UEFAga a'zo hech bir milliy terma jamoa ushbu takliflar kuchda qolar ekan, FIFAning biror-bir musobaqasida ishtirok etmaydi. Hech kimda shubha bo'lmasligi kerak: UEFA va uning milliy assotsiatsiyalari bu rejalarga qat'iy qarshilik ko'rsatadi. Tashkilotlar nimaga rozi bo'lishga tayyorligi bilan emas, balki qanday murosaga borishdan bosh tortishi bilan baholanadigan lahzalar bo'ladi. Bu o'sha lahzalardan biri. Ba'zi narsalar sotish uchun juda muhimdir. FIFA Jahon chempionati futbolga tegishli. Har doim shunday bo'lib qoladi. Va Yevropaning o'z ovozi bor ekan, u hech qachon sotilmaydi.

OAV ma'lumotlariga ko'ra, Infantino milliy assotsiatsiyalarni Jahon chempionati huquqlarining bir qismini xususiy investorlarga sotishga rozi bo'lishga majburlamoqda va bunga qarshi chiqqanlarni moliyalashtirishni qisqartirish bilan tahdid qilmoqda.

Yevropa mamlakatlari jahon chempionati va FIFA shafeligidagi boshqa turnirlarni boykot qilishga tayyor.

Favqulodda yig'ilishda UEFAga a'zo bo'lgan barcha 55 ta assotsiatsiya Janni Infantino rejalariga norozilik sifatida erkaklar va ayollar o'rtasidagi jahon chempionatlarini boykot qilishga qaror qildi.

UEFA FIFAning jahon chempionatini o'tkazish huquqining bir qismini xususiy investorlarga sotish tashabbusini qo'llab-quvvatlashdan bosh tortdi.

FIFA Jahon chempionati va Klublar o'rtasidagi jahon chempionatini boshqaradigan alohida kompaniya tuzishni rejalashtirmoqda. The Times xabariga ko'ra, ushbu investitsion guruhga Joshua Kushner tomonidan asos solingan Thrive Capital kompaniyasi rahbarlik qilishi kutilmoqda.

FIFA Shveytsariyada soliq masalalari bo'yicha bosim ostida qolmoqda. Notijorat tashkilot maqomiga ega bo'lgan federatsiya imtiyozli soliq stavkasidan foydalanadi, bu esa ko'plab tanqidlarga sabab bo'lmoqda.

"Menga milliardlab aylanmaga ega tashkilot qanday qilib notijorat uyushma deb hisoblanishi mumkinligi tushunarsiz. Oddiy odam buni tushunmaydi", – degandi Syurix deputati Stefan Feldmann 2018-yilda.

Hozirda FIFA daromadlar bo'yicha rekordlar o'rnatishni maqsad qilgan. Shuningdek, tashkilot o'zining "tijoriy" sho'basi uchun qulayroq soliq yurisdiksiyasini izlayotgan bo'lishi mumkin.

Shuningdek, bu jarayon Donald Trampning qo'llab-quvvatlashi evaziga amalga oshirilayotgan kelishuv bo'lishi mumkinligi haqida ham taxminlar mavjud. 4,2 milliard dollar sarmoya evaziga investorlar kelgusi turnirlardan taxminan 25 foiz ulush olishlari ko'zda tutilgan.

2030-yilgi Jahon chempionati 64 ta terma jamoa ishtirokida o'tishi haqidagi g'oya haqiqatga yaqinlashmoqda.

CONMEBOL prezidenti turnirni kengaytirish masalasini deyarli hal qilingan masala deb atamoqda, FIFA rahbari Janni Infantino esa bu g'oya jiddiy ko'rib chiqilayotganini tasdiqladi.

⚽ Biroq, barcha ham ushbu islohotni qo'llab-quvvatlamayapti — UEFA va CONCACAF ushbu tashabbusga qarshi chiqmoqda.

«Manchester Siti» FIFA'ning Club Benefits Programme dasturi doirasidagi to'lovlar reytingida yetakchilik qilmoqda. Klub jami 3,08 million yevro miqdorida kompensatsiya oldi, bu boshqa barcha klublarga qaraganda ko'proq.